بایگانی دسته‌بندی: بیانیه ها

۱۲ ژوئن ( ۲۲ خرداد)، روز جهانی مبارزه با کار کودک، بهانه‌ای است برای یادآوری مسئولیت همه آحاد جامعه نسبت به پایان دادن به کار کودکان.

سازمان ملل سال ۲۰۲۱ (دو سال پیش) را سال بین‌المللی حذف کار کودک اعلام کرد با این رویکرد که دولت‌ها بتوانند با تدوین برنامه‌های عملی به مسیر پیشرفت حذف کار کودک سرعت ببخشند و تا سال ۲۰۲۵ این خواسته را تحقق ببخشند.

سال گذشته نیز، از سوی سازمان جهانی کار به عنوان سال سیاست‌گذاری برای ایجاد حداقل حفاظت و حمایت‌های اجتماعی از کودکان در برابر فقر و کار اجباری نام‌گذاری شد.

توجه به حقوق کودکان از شاخص‌های مهم توسعه‌یافتگی هر جامعه است. تامین شرایط رشد و بقا، منافع عالیه کودک، عدم تبعیض و مشارکت کودکان از وظایف اصلی دولت‌ها است.

کار کودک پدیده‌ای چند وجهی و مولود فقر، خشونت، مهاجرت، حاشیه‌نشینی، افزایش بازماندگی از تحصیل و … است. حذف کار کودکان در گرو از بین بردن علل وجودی آن است. این امر بیشتر از آن که به شعارها و نمایش‌های هم‌دردی با کودکان نیاز داشته باشد به برنامه‌ها و اقدام عملیاتی برای ریشه‌کنی فقر و بی‌عدالتی که مهم‌ترین عامل ایجاد کار کودک است، نیاز دارد. روند رو به گسترش کار کودک حاصل افزایش فقر و ناهنجاری‌های افسار گسیخته اقتصادی است که ظاهرا برنامه‌ای برای پایان آن وجود ندارد. تا زمانی که تغییر اساسی در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی صورت نگیرد، تا مادامی که توزیع ثروت‌های ملی و فرصت‌ها، عدالت محور نباشد، کاهشی در سطح آسیب‌های اجتماعی نخواهد بود.

متاسفانه نه تنها خط مشی مناسبی برای پایان دادن به کار کودکان در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌های دولتی دیده نمی‌شود، بلکه نهادهای مدنی فعال در این حوزه که در ارتقای آگاهی‌های عمومی و کاهش کار کودکان نقش بسزایی داشتند، نیز دائما با محدودیت بیشتر مواجه می‌شوند.

سالی که گذشت جامعه شرایط بسیار پرتلاطمی را پشت سر گذاشت و عموم مردم و نهادهای مدنی فشارهای اقتصادی، اجتماعی و روانی سهمگینی را تجربه کردند. در این سال بیشترین نرخ تورم را درکشور شاهد بودیم به طوری که بر اساس آمار رسمی فقیرترین دهک‌های جامعه نرخ تورم بالای ۵۰ درصد را برای عموم کالاها و نرخ تورم ۷۰ درصدی را برای ضروری‌ترین نیاز یعنی خوردنی و آشامیدنی‌ها تحمل کردند. گرانی بیش از حد توان زندگی را از اقشار فرودست جامعه گرفته است و علاوه بر گسترش حاشیه‌نشینی و سقوط خانواده‌ها به گروه‌‌های پایین‌تر اقتصادی سبب گسترش آسیب‌های اجتماعی نیز شده است. افزایش کودکان کار یکی دیگر از پیامدهای فشارهای اقتصادی بر تهیدستان است.

در این میان اقدام مسئولان امر در دولت‌های مختلف فراتر از طرح چندین باره شکست‌خورده جمع آوری نیست؛ طرحی که هر بار با روی کار آمدن مدیری جدید با بزک ظاهری، تکرار می‌شود.

برای حذف کار کودکان لازم است با اقدام‌های مناسب، حمایت اجتماعی فراگیر اقشار آسیب دیده در اولویت قرار گیرد و بیمه همگانی اجرا گردد.

لازم است با ایجاد بسترهای مناسب آموزش کودکان، راه ارتباطی کار کودک و بازماندگی از تحصیل را قطع نمود و تسهیلات لازم برای برخورداری همه کودکان از آموزش رایگان و با کیفیت را فراهم کرد. با نظارت بر کارگاه‌ها اجرای قوانین موجود در خصوص کار کودکان اعم از ماده ۳۲ پیمان نامه حقوق کودک و مقاوله‌نامه‌های ۱۳۸ و ۱۸۲ همچنین مواد ۷۹ تا ۸۴ قانون کار را بطور جدی در دستور کار قرارداد. در کنار موارد فوق لازم است توجه ویژه به حقوق کودکان مهاجر و پناهنده صورت گیرد. کودکان کار مهاجر/پناهنده تبعیض مضاعفی را تحمل می کنند و لازم است با سیاست‌های ویژه‌ای از جمله حمایت قانونی، حمایت اجتماعی و تأمین اشتغال برای خانواده از کار این کودکان جلوگیری کرد.

ایجاد شرایط لازم به منظور برخورداری همه کودکان از آموزش رایگان و با کیفیت و ایجاد محیطی امن برای رشد و تغذیه مناسب، سلامت، بهداشت و درمان و توجه به نیازهای عاطفی و روانی حق همه کودکان، فارغ از جنس، جنسیت، ملیت و قومیت و بدون نگاه تبعیض‌آمیز از وظایف دولت است.

موسسه مهر و ماه روز جهانی مبارزه با کار کودک را فرصتی می‌داند تا بار دیگر همراه با کودکان کار، مسئولیت نهادهای دولتی را در راستای لغو کار کودکان گوشزد کرده و خواستار همگامی همه مردم جهت تحقق حقوق همه کودکان سرزمینمان هستیم.

در یک ماه گذشته اسفناک‌ترین اتفاق‌ها برای کودکان کشورمان رقم خورده است.

بر اساس گزارش‌های متعدد، حدود سی کودک دو تا هجده ساله در اعتراض‌های خیابانی با خشونت تمام کشته شده و تعداد زیادی نیز مجروح، مصدوم و دستگیر شدند. در این میان، متاسفانه مدارس هم از خشونت‌ها در امان نمانده‌اند؛ مکانی که در همه جای دنیا حتی در جنگ‌ها و جنبش‌ها جزو امن‌ترین مکان‌ها به شمار می‌آید و تامین امنیت آن جزو بدیهی‌ترین وظایف حکومت‌هاست، توسط ارگانی که طبق قانون نیز حق ورود به مدارس را ندارد، مورد هجوم واقع شده و به یکی از ناامن‌ترین مکان‌ها برای کودکان تبدیل شده‌ است و کودکانی در مدارس دستگیر شده‌اند یا مورد ضرب و جرح  قرار گرفته‌ و متاسفانه در مواردی هم کشته شده‌اند. برخی مسئولان نشان داده‌اند که کمترین صلاحیتی برای آموزش به کودکان و مراقبت از آنها ندارند. آنهایی که خود به تشدید این فشار و نا‌امنی در مدارس کمک کرده‌اند و البته برخی نیز متعهدانه وظیفه حرفه‌ای خود را در قبال کودکان انجام داده‌اند و تا حد توان از امانت‌های مردم مراقبت کرده‌اند‌ و رنج خود را به جای رنج کودکان انتخاب کرده‌اند اما مهمترین متولی آموزش و دانایی کودکان کشور، یعنی وزیر آموزش و پرورش در موضعی بسیار عجیب و خلاف اصول انسانی و حقوق کودک، از حمله به مدارس حمایت کرد و در واقع با این کار، مدرسه را که مهمترین پناه اجتماعی کودکان بعد از خانواده است، فروریخت. نهادی که قرار بود زمینه‌های رشد کودکان در دفاع از حق‌طلبی و آزادی‌خواهی، زمینه آموزش‌های مرتبط با صلح و مدارا را فراهم کند، با تهدید و تحقیر و ایجاد رعب و وحشت، سعی در مطیع کردن همراه با زور و اجبارکودکان را داشته است.

اکنون کوکانمان بی‌پناه مانده‌اند و وضعیت روحی و روانی آنها نامساعد است. در وضعیتی که به چنین وزیری و نهادهای مرتبط برای حمایت از دانش‌آموزان امیدی نیست،  لازم است همگی در اقداماتی حمایتی و مطالبه‌گرانه در ایجاد فضایی امن برای آنان تلاشی جمعی داشته و انتظار آن است که با حمایت حداکثری و گسترده از کودکان، رعایت حقوق حداقلی آنان مانند حق داشتن عقیده،  نظر و حق برپایی اجتماعات مسالمت‌آمیز و… که هم در مفاد قانون اساسی و هم در پیمان‌نامه جهانی حقوق کودکان درج شده است، را مورد تاکید قرار بدهیم.

موارد زیر از جمله اقداماتی است که در این زمینه توصیه می‌شود:

*۱-* در شرایط فعلی به خانواده‌ها و همچنین نهادهای‌ مدنی حامی کودکان توصیه می‌شود به منظور ایجاد فضایی امن برای فرزندانشان و ابراز آزادانه عقاید آنان تلاش کنند، با مدارس بیشتر در ارتباط باشند، وظایف مسئولان مدارس و همچنین انجمن‌های اولیا و مربیان مدارس را برای حمایت از دانش‌آموزان در محیط مدرسه و به رسمیت شناختن حق انتقاد و اظهارنظر دانش‌آموزان را به آنان یادآور شده و زمینه امنیت فرزندان را در مواقع خطر و بحران فراهم آورند.

*۲-* معلمان و آموزگاران آگاه و دلسوز که خوشبختانه تعدادشان هم زیاد است، در کلاس‌های درس زمینه گفتگو، همراهی و همدلی با کودکان و نوجوانان را فراهم کنند. دانش‌آموزان نیاز دارند حرف بزنند و شنوایی توام با مهربانی معلمانِ همراه به آنان امید و آرامش خواهد داد.

*۳* – از وکلای دلسوز و مردمی تقاضا داریم بیش از گذشته با خانواده‌هایی که فرزندان آنان در زندان و کانون‌های اصلاح و تربیت در حبس هستند، همدلی و همراهی مجدانه داشته و برای آزادی هر چه سریعتر بچه‌ها تلاش کنند.

*۴* – چنانچه مدیران و مسئولان مدارسی که حامی رویه‌های خشونت‌بار هستند، همچنان به ادامه روش‌های قبلی پافشاری کنند، که طبیعتا به احساس ناامنی و ترس کودکان و خانواده‌ها دامن می‌زند، توصیه می‌شود که والدین هرچه سریعتر نسبت به جابجایی فرزندان از ان مدارس به مدارسی امن‌تر اقدام یا بطور موقت از حضور کودکان در اینگونه مدارس خودداری کنند، چرا که حضور توام با ترس در مدارس، آسیب بیشتر و بلندمدت‌تری برای کودکان درپی‌خواهد داشت .

*۵-* در خصوص مرجع ملی حقوق کودک که علیرغم مخالفت همیشگی نهادهای مدنی، خود را نهاد دولتی ناظر بر اجرای مفاد پیمان نامه جهانی حقوق کودک در کشور می‌دانست، سکوت وهم انگیز مرجع تاکنون در وقایع اخیر و عدم حمایت از کودکان و نوجوانان آسیب‌دیده، ناکارآمدی آن سازمان را در مسئولیت خطیری که برای خود تعریف کرده بود، بیش از پیش آشکار ساخت.

*۶-* ما انجمن‌های حامی کودکان بر اساس پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک که همواره پایبندی خود به آن را اعلام کرده و چراغ راه فعالیت‌های خود قرار داده‌ایم، همه اقدامات روزهای اخیر را خلاف اصول پیمان‌نامه می‌دانیم. ضمن ابراز نگرانی از شرایطی که گریبانگیر کودکان و نوجوانان عزیز کشورمان شده است، هرگونه اعمال خشونت علیه دانش‌آموزان، ورود نهادهای امنیتی و انتطامی به محیط مدرسه، دستگیری و زندانی و تهدید و ارعاب آنان چه در مدارس و چه در خیابان را که همه این موارد مصداق بارز کودک‌آزاری و قابل پیگیری و شکایت از سوی والدین و مدعی‌العموم می‌باشد، محکوم کرده و خواهان پایان دادن به این رویه خشونت‌بار هستیم و تاکید می‌کنیم دانش آموزانِ گرفتار هر چه سریعترآزاد شده و به آغوش خانواده‌های خود برگردند.

*هیئت موسس (سوم) شبکه یاری کودکان کار*

اسامی تشکل‌های امضا کننده به ترتیب حروف الفبا؛

*۱- انجمن برای کودکان

۲- انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا

۳- انجمن حمایت از حقوق کودکان

۴- انجمن درخت کوچک زندگی ( قزوین)

۵- انجمن دوستداران کودک پویش

۶- انجمن فرهنگی، پژوهشی پرنده درخت کوچک

۷- انجمن یاری کودکان کار

۸- جمعیت دفاع از کودکان کار و خیابان

۹- قشم، جزیره‌ای برای کودکان

۱۰- گروه تلاشگران یاری همدل

۱۱- موسسه پیشگیری از اعتیاد و آسیب‌های اجتماعی انسان، دشواری وظیفه

۱۲-،موسسه فرهنگی اجتماعی کیانا

۱۳- موسسه توانمندسازی مهر و ماه

۱۴- موسسه توانمندسازی ندای ماندگار

۱۵- موسسه توسعه و توان افزایی کنشگران اجتماعی( فرزانه)

۱۶- موسسه شکوفایی استعدادهای کودکان مهر( شکوفا)

۱۷- موسسه نوید زندگی کوشا

۱۸ – موسسه یاریگران کودکان کار پویا

روز کارگر تنها بهانه‌ای است که به یادآوریم گروه بزرگی از مردم سرزمین‌مان با چه دشواری‌ها و مشقت‌هایی روزگار می‌گذرانند. امسال در حالی به استقبال این روز می‌رویم که آمارهای موجود نشان می‌دهد تورم بیشترین اثر خود را بر روی گروه‌های فقیرتر جامعه گذاشته است و آنها بار سنگین افزایش قیمت‌ها را بیش از پیش به دوش می‌کشند. هزینه تأمین حداقل‌های زندگی مانند مسکن و خوراک به اندازه‌ای افزایش یافته است که تأمین آنها را برای برخی خانوارها به آرزو تبدیل کرده است. خبر اتوبوس‌خوابی افرادی که با وجود اشتغال به کار قادر به تأمین حداقلی از محل خواب نیز نیستند و خبر فروش نسیه نان و سایر حداقل‌های غذایی این روزها برایمان غریبه نیست.

با وجود چنین شرایطی بسیاری از کارگران هنوز برای دریافت به موقع حقوق و دستمزد خود با چالش مواجه هستند و بعضا راهی جز اعتراض برای آنها باقی نمانده است؛ شنیدن خبرهای این اعتراضات در گروه‌های مختلف، از کارگران تا معلمان، دیگر به یک امر روزمره تبدیل شده است. این تمام ماجرا نیست و هر از چندی خبرهای تلخی از افرادی که به دلیل عدم امکان تأمین معاش، خودخواسته از جان خویش گذشته‌اند تا شاید رنج کمتری متحمل شوند، به گوش می‌رسد و البته بعد از چندی فراموش می‌شود.

در این میان کارگران غیررسمی، زنان کارگر و کارگران مهاجر وضعیت بسیار بدتری دارند. عموما این گروه‌ها یا از دریافت حداقل دستمزدهای قانونی نیز محرومند یا مجبور به فعالیت‌های پرخطر و زیان‌اوری هستند که بتواند کف زندگی را برای آنها تأمین کند. مراجعه به آمارها نیز مشخص می‌کند که نزدیک به 60 درصد شاغلان کشور، شاغلان بخش غیر رسمی هستند که نشان می‌دهد قوانین حوزه کار با تمام کاستی‌هایی که دارد تنها در بخش کوچکی از جامعه نیروی کار کشور اثرگذار است.

در کنار بررسی وضعیت کارگران، موضوع دیگری که باید به آن توجه داشت خیل عظیم بیکاران جامعه است؛ گروهی که نتوانسته‌اند به همان حداقل‌های اشتغال دست پیدا کنند و هیچ نهادی نیز متولی حمایت آنها نبوده است.

طبیعی است در شرایطی که این امکان وجود ندارد تا افراد با اشتغال سالم هزینه‌های اولیه خانواده را تأمین کنند نیازهای دیگر مانند آموزش و بهداشت به عنوان کالای لوکس تعبیر شود و در چنین وضعیتی کودکان قربانی اصلی خواهند بود. آمار رو به رشد کودکان کار و بازمانده از تحصیل گویای این واقعیت است. وضعیت به اندازه‌ای بغرنج شده است که دیگر نه تنها برای حذف کار کودک برنامه‌ای نیست که از تریبون‌های رسمی اعلام می‌شود اصناف می‌توانند برای کودکان موقعیت شغلی فراهم کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد تا چه اندازه نسبت به تأمین اولیه‌ترین حقوق کودکان بی‌اعتنایی وجود دارد.

ما در موسسه مهروماه روز کارگر را فرصتی می‌دانیم که در آن مطالبه «حذف کار کودک و کار شرافتمندانه برای همه اقشار » را مطرح کنیم و به مسئولان و سیاستگذاران یادآوری کنیم مسئول تأمین و پشتیبانی از این حق طبیعی مردم به عهده آنان است.