بایگانی دسته‌بندی: نگاه ما

رنج زنان افغانستان از امروز آغاز نشده است و آزمون فراموش شده وجدان جهانی ست
سال‌هاست که دختری در افغانستان باید آرزوهایش را پشت درهای بسته مدرسه جا بگذارد، زنی باید شغلش را از دست بدهد، مادری باید نگران باشد که آیا دخترش فردا حق خواهد داشت درس بخواند، کار کند یا حتی بی‌هراس در خیابان قدم بزند.
حالا خبر بازداشت زنانی که به‌زعم حاکمان «حجاب مورد نظر» را رعایت نکرده‌اند، تنها یک خبر تازه نیست؛ ادامه زنجیره‌ای از محرومیت‌هاست. زنجیره‌ای که از حذف زنان از آموزش و اشتغال آغاز شد و امروز تا نظارت بر چهره، صدا و حضور آنان در فضای عمومی پیش رفته است.
تاریخ، ملت‌ها را فقط با آنچه انجام داده‌اند قضاوت نمی‌کند؛ با سکوت‌هایی که در برابر رنج دیگران اختیار کرده‌اند نیز به یاد می‌آورد.
جهان نباید به دیدن تصاویر زنان افغانستان عادت کند؛ زنانی که هر روز بخشی از حقوق اولیه انسانی‌شان را از دست می‌دهند و هر بار این محدودیت‌ها با نامی تازه بازمی‌گردد.
زنان افغانستان به دلسوزی نیاز ندارند؛ به همبستگی نیاز دارند. به صدایی که بگوید حق آموزش، حق کار، حق انتخاب پوشش، حق حضور در جامعه و حق زیستن با کرامت، امتیاز نیست؛ حق هر انسان است.
افغانستان امروز فقط میدان نبرد بر سر پوشش زنان نیست؛ آزمونی است برای وجدان جهانی. و هیچ وجدانی نباید در برابر این رنج طولانی، خاموش بماند.

باز هم چند زن دیگر کشته شدند.زن جوانی در کرج به‌خاطر مهریه با شلیک گلوله توسط همسر سابقش به قتل رسید. زن مترجمی در غرب تهران به شکل مشکوکی جان باخت. زنی دیگر در آتش سوخت و حالا فرضیه قتل و صحنه‌سازی مطرح شده است. دختر جوانی در شهرکرد، پس از درخواست خودروی اینترنتی، قربانی خشونتی مرگبار شد.و ما باز هم داریم این خبرها را کنار هم می‌گذاریم، جزئیات هولناکشان را می‌خوانیم و بار دیگر از مسئولان می‌خواهیم که بالاخره برای امنیت زنان اقدام مؤثر و فوری انجام دهند؛ اما هر سال، پیش از آنکه پاسخی واقعی داده شود، خبر زن‌کشی‌های تازه از راه می‌رسد.
چند زن دیگر باید کشته شوند تا «خشونت علیه زنان» به عنوان یک بحران فوری و عمومی به رسمیت شناخته شود؟چند پرونده دیگر باید با عنوان‌هایی مثل اختلاف خانوادگی، قتل ناموسی، مهریه، سوءظن یا جنایت‌های «شخصی» بسته شوند تا بالاخره پذیرفته شود که این قتل‌ها فردی و استثنایی نیستند، بلکه نتیجه ساختاری هستند که در آن امنیت زنان اولویت ندارد؟
زنانی که بارها تهدید می‌شوند، اغلب هیچ پناهگاه امن، حمایت حقوقی مؤثر یا امکان واقعی برای نجات خود ندارند. قوانین بازدارنده نیستند، روندهای حمایتی ناکارآمدند و مجازات‌ها تناسبی با عمق این خشونت سیستماتیک ندارند. هنوز هم در بسیاری از موارد، زن باید آن‌قدر در معرض تهدید بماند تا خبر قتلش منتشر شود و تازه بعد از مرگش همه از «پیگیری پرونده» حرف بزنند.
سال‌هاست درباره لایحه منع خشونت علیه زنان صحبت می‌شود؛ لایحه‌ای که آن‌قدر دستخوش تغییر و حذف شد که بسیاری معتقدند روح اولیه‌اش از بین رفت. با این همه، حتی همان نسخه تغییر یافته نیز هنوز به قانونی اجرایی و مؤثر برای حمایت از زنان تبدیل نشده است. در شرایطی که زنان هر روز بیشتر در معرض خشونت قرار می‌گیرند، نبود قانونی شفاف، بازدارنده و حمایتی، خود بخشی از بحران است.
چرا هنوز قانونی جامع و اجرایی برای حمایت فوری از زنان در معرض خشونت وجود ندارد؟چرا تهدید، تعقیب، خشونت خانگی و آزارهای مداوم پیش از قتل جدی گرفته نمی‌شوند؟چرا امنیت زنان باید وابسته به شانس، سکوت یا تحمل باشد؟
این فقط مطالبه مجازات قاتلان نیست؛ مطالبه پیشگیری است.مطالبه امنیت است.مطالبه آموزش، حمایت، پناهگاه، خط‌های امدادی مؤثر، مداخله فوری و قوانینی است که جان زنان را ارزشمند بدانند، نه اینکه بعد از هر قتل فقط وعده بررسی داده شود.
آنچه هر روز بیشتر می‌شود، نگرانی و ناامیدی نسبت به امنیت زنان و دختران این سرزمین است؛ زنانی که باید بتوانند در خانه، خیابان، محل کار، خودرو، یا حتی در مسیر خرید دارو، احساس امنیت داشته باشند. “جامعه‌ای که نتواند امنیت و حقوق زنان را تضمین کند، هر روز بخشی از انسانیت خود را از دست می‌دهد.

در روزهایی که فشارهای اقتصادی، ناامنی‌های روانی و خستگی جمعی بر زندگی مردم سایه انداخته، جامعه بیش از هر زمان دیگری نیازمند «همدلی» است؛ اما آنچه بیش از پیش خود را نشان می‌دهد، دو قطبی شدن، مرزبندی‌های تند و ناتوانی در تحمل دیگری است.

گویی هرکس ناگزیر است در یکی از دو سوی یک خط بایستد؛ یا «با ما» یا «بر ما».

در چنین فضایی، تفاوت در اندیشه نه به عنوان فرصتی برای گفت‌وگو، بلکه به عنوان تهدیدی برای حذف تلقی می‌شود. این در حالی‌ست که هیچ جامعه‌ای با حذف صداهای متفاوت، به بلوغ فکری و اجتماعی نمی‌رسد.

واقعیت این است که در شرایط دشوار، روان انسان‌ها آسیب‌پذیرتر می‌شود. اضطراب، خشم، ناامیدی و احساس بی‌قدرتی می‌تواند به شکل‌گیری قضاوت‌های سریع، برچسب‌زنی و طرد دیگری منجر شود. اما همین‌جا نقطه‌ای‌ست که باید آگاهانه مکث کرد.

هر انسانی، روایتی دارد؛ تجربه‌ای زیسته که بر نگاه و انتخاب‌هایش اثر گذاشته است. ما لزوماً قرار نیست با این نگاه‌ها موافق باشیم، اما می‌توانیم آن‌ها را بفهمیم.

همدلی به معنای پذیرش عقاید دیگران نیست؛ بلکه به معنای به رسمیت شناختن «انسانِ» پشت آن عقیده است. ما می‌توانیم مخالف باشیم، نقد کنیم، حتی مرزبندی داشته باشیم—اما بدون تحقیر، بدون حذف، بدون نفرت.

جامعه‌ای که در آن افراد نتوانند دیگری را تحمل کنند، به تدریج به جزایر جداافتاده‌ای تبدیل می‌شود که هیچ پلی میان‌شان وجود ندارد. در چنین شرایطی، نه گفت‌وگویی شکل می‌گیرد و نه راه‌حلی جمعی برای عبور از بحران‌ها.

دگردوستی، یعنی توان دیدن رنج دیگری—حتی اگر شبیه ما فکر نکند. یعنی اینکه بدانیم درد، مرز ایدئولوژیک نمی‌شناسد. وقتی فشار بر زندگی مردم زیاد می‌شود، آنچه می‌تواند ما را حفظ کند نه یکدستی فکری، بلکه پیوند انسانی است.

شاید وقت آن رسیده که به جای تلاش برای «قانع کردن» یکدیگر، کمی بیشتر برای «فهمیدن» وقت بگذاریم.نه برای اینکه شبیه هم شویم، بلکه برای اینکه در عین تفاوت، کنار هم بمانیم.

آموزش کودکان که با مجازی شدن‌های پی‌در‌پی عملا کودکان را به حال خود رها کرده

بار دیگر با توقف کامل آموزش حضوری این بار به دلیل نگرانی‌های امنیتی در جنگ، مدارس ناچار شدند آموزش را از طریق سامانه شاد، مدرسه تلویزیونی و بسته‌های آموزشی دنبال کنند؛ این اولین بار نیست که کودکان تحت چنین شرایطی قرار است “آموزش” ببینند. آموزش مجازی تقریبا از زمان کرونا آغاز شد که بُعد جهانی داشت. اما مدارس در ایران به بهانه‌های مختلف چون آلودگی هوا، سرما، گرما، کمبود گاز، کمبود برق و … از اولین جاهایی هستند که یا تعطیل می‌شوند یا آموزش مجازی را در پیش می‌گیرند. طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، آموزش مجازی با افت شدید کیفیت و کاهش بیش از ۶۰ درصدی ساعات آموزش همراه بوده است.
هنگامی که مدارس را تعطیل می‌کنیم، درواقع به شرایط نامناسب و به اصلاح دو سر باخت می‌رسیم، زیرا بدون راهکاری‌های اساسی مشکلات ماندگار خواهد بود و دانش‌آموزان نیز با کیفیت نامطلوبی آموزش می‌بینند و عملا در با تعطیلی و مجازی کردن مدارس صورت مساله پاک می شود.
البته در زمان جنگ بسیار طبیعی است که مدارس تعطیل شوند اما حتی در شرایط جنگی هم می‌توان فضاهای امنی با پروتکل‌های تدوین شده برای آموزش کودکان فراهم کرد. اما امروز که ۲۰ روز از اعلام آتش‌بس می‌گذرد همچنان مدارس به صورت مجازی برگزار می‌شود در حالیکه در این مدت آموزش و پروش با یک برنامه منسجم می‌توانست کودکان را راهی مدرسه کند تا کودکان و نوجوانان نیز فرصتی برای تعامل و دوستی و یادگیری و همدلی را داشته باشند اما گویا این موارد در اولویت برنامه‌های دولت نیست و با مجازی کردن عملا هیچ نقشی در آموزش کودکان ندارند.
محدودیت‌های فناوری، ضعف زیرساخت اینترنت و ناتوانی برخی خانواده‌ها در تهیه ابزارهای هوشمند باعث شده دست‌کم ۲ میلیون دانش‌آموز از آموزش مجازی محروم بمانند و خطر تعمیق شکاف آموزشی افزایش یابد. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی تاکید کرده است که کاهش تعامل معلم و دانش‌آموز، افت کیفیت ارزشیابی، و حذف بخشی از کارکردهای اجتماعی مدرسه، عمق یادگیری کودکان را به طور جدی تهدید می‌کند.
علاوه بر اینها، مشکلاتی که برای برگزاری کلاس‌های آنلاین وجود دارند، معلم‌ها، والدین و بیشتر مادران را از پا درآورده. در شرایط عادی، کودکان زمانی که قرار است صرف آموزش رسمی شود را در مدرسه سپری می‌کنند و والدین قرار نیست این وظیفه را نیز به دوش بکشند.استمرار آموزش در شرایط بحرانی یکی از مولفه‌های مهم تاب‌آوری اجتماعی به شمار می‌آید.در مقابل، هرگونه توقف در روند آموزش پیامدهای آموزشی قابل‌توجهی به دنبال دارد.
آثار منفی وقفه در آموزش در سال‌های تحصیلی آینده نیز نمایان خواهد شد. به همین دلیل، یافتن راهکارهایی برای ادامه آموزش در شرایط بحران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و دولت و آموزش و پروش باید برای حل این بحران برنامه‌های اساسی داشته باشند تا کودکان این سرزمین بیش از این آسیب نبینند.

ما سال نو را آغاز کردیم، اما نه با آرامش و امیدی که شایسته آن هستیم؛ بلکه با قلب‌هایی سنگین از اندوه، در میانه یکی از تلخ‌ترین فصل‌های تاریخ سرزمین‌مان.
چهل روز و شب، آسمان شهرها و روستاهایمان شاهد رنجی بی‌پایان ناشی از تجاوز آشکار امریکا و رژیم اسرائیل بود. صدای زندگی، جای خود را به اضطراب و ناامنی داد و خانه‌هایی که باید مأمن آرامش باشند، در سایه ترس فرو رفتند. در این میان، کودکان، کوچک‌ترین و بی‌دفاع‌ترین اعضای جامعه، بیش از همه بار این درد را بر دوش کشیدند.
کودکانی که باید در کلاس‌های درس، با رویاهای رنگی خود آینده را می‌ساختند، ناگهان با واقعیتی تلخ و ناعادلانه روبه‌رو شدند. حادثه تلخ حمله وحشیانه امریکا به “مدرسه میناب” در روز نخست جنگ، که جان ۱۶۸ دانش‌آموز را گرفت، زخمی عمیق بر وجدان جمعی ماست؛ زخمی که نه‌تنها یک جامعه، بلکه انسانیت را به سوگ نشاند. مدرسه باید پناه باشد، نه صحنه فقدان.
در میان این تاریکی، ما در موسسه «مهروماه» تلاش کردیم چراغی هرچند کوچک، روشن نگه داریم. از همان روزهای نخست، با همراهی داوطلبان و تیم‌های مددکاری و روان‌شناسی، کنار کودکان و خانواده‌ها ماندیم؛ شنیدیم، همراهی کردیم و کوشیدیم اندکی از سنگینی این روزها را سبک‌تر کنیم.
کلاس‌ها را دوباره برپا کردیم، اول در فضای مجازی و سپس حضوری، نه فقط برای آموزش، بلکه برای بازگرداندن حس زندگی، امید و پیوند.
ما هنوز اینجاییم. در کنار کودکانی که لبخندشان، حتی در میان رنج، خاموش نشده است. باور داریم که امید، هرچند شکننده، هنوز زنده است. و ما تا رسیدن به روزهایی روشن‌تر، تا بازگشت امنیت، صلح و عدالت، دست از همراهی برنخواهیم داشت.